برق مشاعات ساختمان چیست؟ بررسی بخش‌ها، مشکلات و نکات نگهداری

بررسی بخش‌های مشترک، مدارهای برق، مشکلات رایج و نکات مهم برای نگهداری ایمن سیستم برق ساختمان

برق مشاعات ساختمان به مجموعه مدارها و تجهیزات الکتریکی بخش‌های مشترک یک ساختمان گفته می‌شود؛ بخش‌هایی مانند راه‌پله، راهرو، پارکینگ، حیاط، پشت‌بام و فضاهای عمومی. خرابی این قسمت‌ها فقط روشنایی را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد و ممکن است عملکرد تجهیزات مشترک را نیز مختل کند. به همین دلیل، برق مشاعات باید جدا، قابل کنترل و متناسب با نوع مصرف‌کننده اجرا و نگهداری شود.

بسته به امکانات ساختمان، مدارهای مشاع می‌توانند شامل موارد زیر باشند:

• روشنایی راهرو و راه‌پله
• چراغ‌های پارکینگ، حیاط و پشت‌بام
• پریزهای عمومی
• سنسورهای حرکتی، تایمرها و تجهیزات کنترل روشنایی
• برق مربوط به درب پارکینگ
• پمپ آب و برخی تجهیزات عمومی
• مدارهای تغذیه تجهیزات حفاظتی و تأسیسات مشترک

بنابراین، برق مشاعات فقط «چراغ راه‌پله» نیست و باید به‌عنوان مجموعه‌ای از مدارهای عمومی ساختمان دیده شود.

تابلو یا بخش اختصاصی توزیع برق مشاعات، مدارهای عمومی را از یکدیگر تفکیک و امکان حفاظت و قطع هر مدار را فراهم می‌کند. این تفکیک مهم است؛ زیرا در صورت خرابی یک مدار، نباید تمام روشنایی یا تجهیزات مشترک از کار بیفتند.

در بررسی این بخش، انتخاب فیوز، نحوه اتصال سیم‌ها، شینه‌های نول و ارت، ظرفیت مدارها و برچسب‌گذاری صحیح باید مورد توجه قرار گیرد. برای آشنایی بیشتر با ساختار کلی، مقاله تابلو برق ساختمان مرتبط است.

اجرای برق مشاعات باید بر اساس نوع مصرف و شرایط محیط انجام شود:

• تفکیک مدارها: روشنایی، پریزهای عمومی و تجهیزات با مصرف متفاوت بهتر است در مدارهای متناسب قرار گیرند.
• انتخاب حفاظت مناسب: آمپراژ فیوز باید با مدار و ظرفیت سیم‌کشی هماهنگ باشد. افزایش آمپراژ فیوز برای جلوگیری از قطع شدن، بدون بررسی علت، راهکار ایمنی نیست.
• توجه به اتصالات: شل شدن ترمینال یا اتصال نامناسب می‌تواند باعث گرم شدن محل اتصال و افت عملکرد مدار شود.
• شرایط محیطی: تجهیزات پارکینگ، حیاط و پشت‌بام ممکن است در معرض رطوبت، گردوغبار یا ضربه باشند؛ بنابراین محل نصب و تجهیزات باید متناسب با شرایط محیط انتخاب شوند.

رایج‌ترین ایرادها به شکل خاموشی یک قسمت، قطع مکرر فیوز، خرابی سنسور، داغ شدن اتصالات یا از کار افتادن یک تجهیز عمومی دیده می‌شوند.

این نشانه‌ها را جدی بگیرید:

• بوی سوختگی یا تغییر رنگ سیم و تجهیزات
• داغ شدن غیرعادی فیوز یا اتصالات
• صدای وزوز یا جرقه
• قطع مکرر یک مدار
• خاموشی تکرارشونده پارکینگ یا راه‌پله
• فرسودگی سیم‌کشی یا تجهیزات

در ساختمان‌های قدیمی یا مجتمع‌هایی که چند بار تغییر کرده‌اند، بهتر است مدارهای عمومی به‌صورت کامل بررسی شوند.

برای بررسی اولیه، تابلو و فیوزهای مربوط به مشاعات، برچسب مدارها، اتصالات، روشنایی راه‌پله و پارکینگ، سنسورها، پریزهای عمومی و مدار تجهیزات مشترک را کنترل کنید. همچنین آثار داغ‌شدن، سوختگی یا آسیب مکانیکی را بررسی کنید.

در صورت مشاهده ایراد در جعبه یا تابلو، تعمیر باید پس از شناسایی علت انجام شود. برای خرابی‌های مربوط به جعبه فیوز، مقاله تعمیر جعبه فیوز برق اهواز مرتبط است.

در ساختمان‌های چندواحدی، تعداد مدارها و تجهیزات مشترک بیشتر است و نظم در توزیع برق اهمیت بالاتری پیدا می‌کند. پیش‌بینی مسیرهای مناسب، تفکیک مدارها و دسترسی مناسب برای تعمیرات آینده می‌تواند از تغییرات پرهزینه جلوگیری کند. در پروژه‌های جدید نیز برق بخش‌های عمومی باید هم‌زمان با نیاز واحدها طراحی شود.

برای نمونه‌های اجرایی، برقکاری مجتمع‌های مسکونی را ببینید.

برق مشاعات ساختمان باید مانند یک سیستم مستقل، منظم و قابل کنترل در نظر گرفته شود. تفکیک مدارها، حفاظت مناسب، اتصالات مطمئن و بررسی دوره‌ای، پایه‌های اصلی عملکرد ایمن این بخش هستند. اگر فیوز مشاعات مرتب قطع می‌کند، بخشی از ساختمان بی‌برق می‌شود یا نشانه‌هایی مانند داغ شدن و بوی سوختگی وجود دارد، ابتدا باید علت اصلی مشخص و سپس تعمیر انجام شود.